- در يك دسته بندی كلی ، روشها و فنون نيازسنجی را می توان به چهار طبقه زير تقسيم كرد :
1- الگوهای هدف محور
2- الگوهای توافق محور
3- الگوهای مساله محور
4- الگوهای تركيبی
الگوهای مسئله محور
اين تكنيک ها همانگونه كه از اسم آنها پيداست ، در صدد مشخص كردن نقاط ضعف ، مسائل و مشكلات سازمان و يا كاستی های موجود در عملكرد افراد هستند تا بر اساس شناسايی اين مسائل و معضلات و پيشنهاد اقدامات اصلاحی ، راندمان و بازده كلی سازمان و افراد را افزايش دهند. مهمترين تكنيک هايی كه در اين طبقه جای مي گيرند عبارتند از : تكنيک هرم يا درخت خطا ، تكنيک رويداد مهم يا بحرانی ، تكنيک آزمون وظايف كليدی و تكنيک تجزيه و تحليل شغل .
- تكنيک درخت خطا (Fault Tree)
اين تكنيک بيشتر با محاسبات رياضی همراه است و به نوعی تحقيق در عمليات سازمان محسوب می شود. در اين تكنيک احاطه به كل سيستم و ارزيابی درون داده ها ، عمليات و بازده ها ضروری است لذا هر گونه تغييرات و يا تصميمگيری كه محصول تحقيق در عمليات سيستم می باشد و لازم است برای افزايش كارایی مورد نظر قرار گيرد به عنوان نياز محسوب میشود.
- تكنيک رويداد مهم (Critical Incident)
در اين تكنيک، فرض بر اين است كه رويدادهای درون سازمان به عملكرد مثبت و يا منفی كاركنان مربوط میشود. از اينرو با شناسایی عملكرد كاركنان برجسته و ضعيف، كوشش میشود عملكرد های برجسته از طريق آموزش به ديگر كاركنان تعميم يابد و عملكردهای ضعيف حذف شود. در اين تكنيک در واقع فاصله عملكرد كاركنان برجسته و ضعيف نيازی ميباشد كه بايد برای افزايش كارایی سازمان برطرف گردد.
- تكنيک آزمون وظايف كليدی(Key Tasks Assessment)
در اين تكنيک با انجام آزمون از كاركنان درباره وظايف شغلی آنها ميزان سئوالاتی كه از سوی پاسخگويان جواب داده نشده است به عنوان نياز مطرح میشود كه بايد برای رفع آن كوشش شود.
- تكنيک تجزيه و تحليل شغل ( Job Analysis )
در اين تكنيک از طريق مشاهده ، مصاحبه با كاركنان و سرپرستان و بررسی اطلاعات مربوط به شرح شغل، وظايف شغلی كاركنان به روشنی تجزيه و تحليل و شناسایی میگردد. فاصله توانمندی موجود كاركنان با مهارت های لازم برای انجام شرح وظايف شغلی به عنوان نياز آموزشی در نظر گرفته میشود. تكنيک تجزيه و تحليل شغل، سابقه طولانی دارد و به لحاظ ساده بودن سال هاست كه برای استخدام و آموزش كاركنان از آن استفاده میشود. اين تكنيک برای كاركنان حرفهای مثل نظام سلامت تكنيک نسبتا مناسبی میباشد.
